Kriminal Alanda Yapay Zeka Kullanımı Gelişiyor - Yeni DöngüYeni Döngü

28 Şubat 2021 - 13:29

Kriminal Alanda Yapay Zeka Kullanımı Gelişiyor

Kriminal Alanda Yapay Zeka Kullanımı Gelişiyor
Son Güncelleme :

20 Mart 2020 - 23:54

37 views

Yüz tanıma teknolojisi hayatımızın pek çok alanında kullanılıyor. Fakat son çalışmalar yüz tanıma teknolojisinde bazı hatalar olduğunu ortaya koydu. Söz gelimi Amazonun hazırlamış olduğu bir yüz tanıma yazılımı 28 kongre üyesini yanlış tanımladı. Yüz tanıma teknolojisinde özellikle kadın yüzleri tanımlaması sırasında daha çok hata yapıldığı gözlendi.

Ayrıca Amazon Microsoft ve IBM gibi bir takım büyük şirketler kişilerin duygularını yüz ifadeleri üzerinden anlayabileceklerini iddia ederek ‘’Duygu Tanımlama’’ yazılımları geliştiriyor ve satıyorlar. Fakat bu konuda da Northeastern Üniversitesi Psikoloji Profesörü Lisa Feldman Baret ve arkadaşları gibi yüz ifadesi üzerinde yıllarca  çalışarak  uzmanlaşmış otoriteler, yazılıp tanımlanan algoritmaların  yalnızca yüz mimiklerine ve ifadelere odaklanan saptamalarının her zaman çok da doğru olmadığını iddia ediyor.

Bunun yanı sıra yapay zeka mahkeme salonlarından ‘’Risk Değerlendirmesi’’ alanında da kullanılıyor. Bu konuda yapılan çalışmalarda algoritmalar bir kişinin tekrar suç işleme ya da tutuklanma riski olup olmadığını da tahmin etmeye çalışıyor. Konu üzerine yapılan çalışmalar, yapay zeka yazılımlarının daha tam olarak doğru sonuçlara ulaşmadığını ve hatalı verileri esasa aldığını da gösteriyor.

Üstelik makine ve algoritmaları ırk ayrımı yapmıyor gibi düşünülse de,  Princeton Üniversitesinden Afrikalı Amerikan Araştırma Profesörü Ruha Bnejain programın insanlar tarafından oluşturulduğunu , buna paralel olarak da   tam olarak adil olmak yerine, önyargıları daha  kalıcı ve keskin hale getireceğini savunuyor.

Bunun karşısında Stanford Üniversitesi Yönetim Bilimi ve Mühendisliği Profesörü Sharad Goel  daha çeşitli önyargı kaynaklarını ortaya çıkaran  yazılımlar üzerine çalışarak eksiklerin ve hataların giderilmesini hedefliyor. Bu yöntemle yapay zekayı ceza adaletinde daha adil değerlendirmeler için kullanılabilir bir yol olarak ortaya koymaya çalışıyor.

Görüldüğü gibi, yapay zekanın kriminoloji alanına girdiğinde olacaklar konusunda yorumlar ve sonuçlar tam olarak netleşmiş değil…

Yüz Tanıma Teknolojisi Çalışma Prensibi

Yüz tanıma dendiğinde, yüzünüzü de parmak izi gibi ayırıcı bir özellik ‘’yüz izi’’ olarak düşünelim.  Bir bilgisayar yazılımı tıpkı burun ve dudaklar arasındaki mesafe ya da gözler arasındaki mesafe vb. parametreleri ölçümleyerek yüz yapınızı inceler. Daha sonra edindiği bu temel noktaları kendi veri tabanında bulunan mevcut bir görüntü ile eşleştirir. Ya da yeni bir yüz tanımlaması oluşturarak kendi veri tabanına ekler.

Bu teknoloji aynı zamanda ‘’gerçek zamanlı’’ olarak da geliştirilebiliyor. Fakat şu var ki ;

Emniyetin  bazı bölümleri tarafından bir güvenlik kamerası yardımı ile yoldan geçen insanları çoğunda yüz taraması yapılabiliyor. Sonuçta ne yazık ki elimizdeki teknolojiye göre, gerçek zamanlı ve büyük kitlelere uygulanan yüz tanıma teknikleri sonucu elde edilen verilerin parmak izi kadar doğru olmadığı görüldü.

Amerika Birleşik Devletleri Yüz Tanıma Veri Tabanında Kaç Kişi Vardır?

Basitçe söylemek gerekirse Amerikan emniyet güçleri veri tabanında çok fazla kişi var. O kadar ki net bir sayı vermek dahi mümkün olmuyor. En son verilen resmi raporlardan birinde kolluk kuvvetlerinde bulunan yüz tanıma yazılımı veri tabanında 117 milyondan daha fazla insana ait veri olduğu bildirildi.

Ayrıca yapılan çalışmalar sadece FBI veri tabanında 118.888 den fazla yüz taraması yapıldığını ortaya koyuyor.  Dünyanın en büyük yüz tarama veri tabanı olarak bilinen Microsoft CELEB’in 10 milyondan daha fazla bilgi içerdiği de gelen bilgiler arasında bulunuyor.

Bu veri tabanlarından birinde olup olmadığınızı bulabilme şansınız pek yoktur. Yaklaşık her iki kişiden birinin fotoğrafı veri tabanında bulunuyor gibi bir bilgi öne sürülüyor. Sosyal Medya ya da tanışma sitelerindeki hesaplarınıza foto yüklediğinizde, otomatikman veri tabanına kaydolmuş olabiliyorsunuz.

Kişisel Hakların Korunması

Bu konuda kişisel hakların korunması kapsamında geniş çaplı yasal düzenlemeler yapılmaya çalışılıyor. Amerika Birleşik Devletlerinde bazı eyaletlerde bunun ilgili yasalar yürürlüğü girdi. Hatta bazı bölgeler bu amaçla Facebook aleyhine dava açmaya dahi hazırlanıyor. Fakat hiç bir ülkede henüz yerleşik bir standart bulunmuyor.

Avrupa Birliği konu ile ilgili kapsamlı bir yasa tasarısı üzerinde çalışıyor.

Modern Yapay Zeka Teknolojisi Özellikleri

Modern yapay zeka teknolojisi özellikleri şunlardır:

  • Yapay zeka özgür irade ve duyarlılığa sahip değildir.
  • Önce örneklemeler alıp, verileri değerlendirip onun üzerinden programlama sistemi ile ilerleme yapar.
  • Yapay zeka çalışma prensibi bir tür makine öğrenme teknolojisine bağlıdır.
  • Suçlular tarafından yapay zeka program bilgileri çalınabilir ve yine suçlular tarafından bilgiler kötüye kullanılabilir.

Yapay Zeka Tahmin Etme Yetisi Ve Cezada Adaletli Karar Verme

Yapay zeka kategorisindeki düzenlemeler ile adalet ve emniyet sistemlerinde karar verme algoritmalarının etkisi incelendi. En son çalışmalar ile yapay zeka teknolojisi kullanılarak, polislik ve ceza uygulamasında adil cezalandırma düzeni için karar verme ve risk değerlendirmesi desteklemek için kullanılan makine öğrenimi ile birlikte daha yüksek düzeyde sofistike algoritmik  yazılımların gelişimi sağlanmıştır.

Yapay zeka ile tanımlanan özellikler sayesinde adil karar vermenin farklı yönlerinin gelişmesi için elimizde olumlu bir potansiyel bulunuyor.  Yine de elimizdeki yeterlilikte verilerin ceza ve adalet konusunda karar verilmesinde kullanımında pek çok karmaşık etik ve yasal ayrıntıların da gündeme gelmesi gerektiği açık bir gerçektir.

Pek çok insan için suç oranını düşürmek ya da suçluların tespit edilip ceza almasını sağlanması için yapay zeka kullanımı biraz fantastik bir bilim kurgu gibi düşünülebilir.

Fakat günümüzde Amerika ve İngiltere’nin bazı bölgelerinde emniyet güçleri polisiye vakaları değerlendirirken yüz tanıma ve davranışsal yazılımları kullanıyorlar. Ayrıca arşiv ve daha önceki ceza kararlarının incelenmesi için de çeşitli yapay zeka yazılım programları kullanılıyor.

Teknoloji hem suçların aydınlanmasında ümit veriyor hem de belli noktalarda bir distopya olasılığını da göz önüne getiriyor.

Varsayımlara dayalı polislik çalışmalarında yapay zeka ile olası bir hata yapılması ve polis düzeni baskın toplumlarda daha fazla mağduriyet yaşanmasına sebep olacakmış  gibi görünüyor. Bu nedenle şimdilik emniyet güçlerinin varsayımlardan değil gerçek kanıtlardan yola çıkmaları daha fazla öneriliyor.

İnsanların Hata Yapabildiği Gibi Teknoloji De Hata Verebiliyor.

Söz gelimi Amerika’da ‘’Alternatif Yaptırımlar İçin Düzeltici Suçlu Yönetimi Profili’’ türünde risk algoritmalarında fazla bir cinsiyet ve renk ayırımı ön yargısı olduğu gözlendi. Bu program verilerine göre siyah renkte olanlar ve kadınlar çok daha çabuk suçlanıyorlar.

Yani iki sanık varsa siyah renkte olan sanığın, beyaz sanığa oranla suç işleme potansiyeli daha yüksek görünüyor. Hatta siyah ya da kadın olan sanığın suçlu olma potansiyeli 2 kat kadar daha fazla görünüyor.

Böyle bir yaklaşım etik olmadığı gibi kabul edilebilir bir sonuç değildir.

Özellikle adil kararlar verilirken yüz tanıma konusu ciddi bir problem olabilir. Daha önce suça eğilimli kişiler araştırılırken, suçlunun olası yüz görüntüsünün oluşturulması için kullanılan yazılımlarda, ilgili kişinin  sosyal medya ilişkileri, katıldığı sosyal etkinlikler, okul programları  vb. veriler kullanılıyordu. Ve bu veriler daha doğru sonuçlara ulaşılmasını sağlıyordu.

Bir başka önemli sorun da Dünyanın hiçbir yerinde emniyet güçleri bu uygulamaları kullanırken şeffaf davranmıyorlar. Özetle söylemek gerekirse uygulama kodlarının yapay zekaya tarafsız yerleştirilebilmesi işin can damarını oluşturuyor.

Bazı yapay zeka programları bireylerin geçmiş yaşamları ve diğerlerine zarar verme potansiyeline dayanarak ileride olabilecek olası suçları tahmin edebiliyor. Bu durumda da oluşan problem de, insanların sadece o anda işledikleri suçlardan değil daha ileride işleyebilecekleri suçlardan da      potansiyel olarak suçlu kabul edilebilmeleridir.

Aslında bu tür olası yapay zeka kullanıma yaklaşımlar artan suç potansiyelini önleyici etkide bulunabilir. Fakat sistemin doğru ve adil olması için mutlaka şeffaf çalışma yapılmasını sağlamak gereklidir. Bu nedenle özellikle üzerinde çalışılan yasal mevzuatların çok iyi araştırılarak ve değerlendirilerek hazırlanması gerekiyor.

Ulusal Standartların son derece titizlikle düzenlenmesinde olası bir haksızlık kabusunun  olumlu bir tarafa çekilme şansı görünüyor.

YORUM YAP

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
Önceki yazıyı okuyun:
20 Mart Corona Virüsü Gelişmeleri
20 Mart Corona Virüsü Gelişmeleri

183 Farklı ülkede görülen Corona virüsü, kısa süre içerisinde yüzbinlerce kişiye ulaştı. 256 Binden fazla kişiye bulaşan virüs yüzünden milyonlarca...

Kapat